Volumeprocent en standaardglazen meten niet hetzelfde
Vraag aan een tafel van zes hoeveel alcohol er in hun glas zit en je krijgt zes percentages terug. Logisch, want dat is het enige wat op een etiket staat. Het is ook maar het halve antwoord.
Volumeprocent, op etiketten afgekort tot vol. of % vol., is een concentratie. 11% vol. betekent dat elf van elke honderd milliliter vloeistof pure alcohol is. Over de grootte van je glas zegt het niets, en dus ook niets over wat je binnenkrijgt.
Het aantal standaardglazen is wel een hoeveelheid. Een borrelglaasje jenever van 35 ml op 35 procent en een vaasje pils van 250 ml op 5 procent verschillen een factor zeven in sterkte, maar leveren allebei ongeveer evenveel alcohol op. Zeven keer zo sterk, zeven keer zo klein: dat valt tegen elkaar weg.
Bij cocktails gaat die vlieger niet op, want geen twee cocktails hebben hetzelfde volume. Een dry martini is een glas van rond de 84 ml; in een gin-tonic gaat er twee tot drie keer zo veel.
Wat is een standaardglas precies?
Eén standaardglas staat in Nederland voor ongeveer 10 gram pure alcohol. Dat is de rekeneenheid die het Trimbos-instituut en het Voedingscentrum gebruiken om bier, wijn en sterke drank op één noemer te krijgen.
Het Voedingscentrum vertaalt die 10 gram naar drie maten: 250 ml bier van 5 procent, 100 ml wijn van 12 procent en 35 ml sterke drank van 35 procent. Reken ze na en je krijgt drie keer bijna hetzelfde antwoord.
Onthoud er twee dingen bij. Het is een rekeneenheid, geen serveeradvies: thuis schenkt vrijwel niemand 100 ml wijn in, en een speciaalbier van 330 ml op 8 procent is al ruim twee standaardglazen. En het is een Nederlandse afspraak. Het Verenigd Koninkrijk rekent met 8 gram per unit, de Verenigde Staten met 14 en Japan traditioneel met bijna 20, dus buitenlandse cijfers zijn niet één op één over te zetten.
De rekensom in drie stappen
Voor je eigen glas heb je precies twee getallen nodig: het aantal milliliters en het percentage van die vloeistof. Niet het percentage op de fles, maar dat van het mengsel zoals je het drinkt.
- Milliliter maal volumeprocent geeft milliliters pure alcohol. Een Motail: 200 ml maal 11 procent is 22 ml.
- Milliliter alcohol maal 0,789 geeft grammen. Pure alcohol weegt namelijk 0,789 gram per milliliter, lichter dan water. 22 maal 0,789 is 17,4 gram.
- Grammen gedeeld door 10 geeft standaardglazen. 17,4 gedeeld door 10 is ongeveer 1,7.
Snelle versie voor aan tafel: milliliters maal percentage, gedeeld door 1270. Een Motail: 200 maal 11 is 2200, gedeeld door 1270 is 1,7. Een pilsje van 250 ml op 5 procent: 1250 gedeeld door 1270 is netjes 1,0.
Waarom je cocktail nooit zo sterk is als de fles
Hier gaat het thuis meestal fout. Er gaat 50 ml wodka van 40 procent in de shaker, dus, denkt men, dit glas is straks 40 procent. Dat klopt op geen enkel moment.
Om te beginnen komen er andere ingrediënten bij: likeur, sap, siroop, puree. Maar het stuk dat vaker vergeten wordt is het smeltwater. Simon Difford van Difford's Guide houdt aan dat schudden ongeveer 25 procent verdunning oplevert en roeren ongeveer 20 procent. Dat water is geen ongelukje maar onderdeel van het recept: een martini die zonder één seconde roerwerk uit de vriezer in het glas gaat, smaakt hard en stroperig. Zeventig milliliter drank in een mengglas komt er dus als een kleine 84 ml uit.
En dan het stuk dat de meeste mensen omdraaien. Verdunning verlaagt het percentage, maar niet de hoeveelheid alcohol; smeltwater voegt alleen milliliters toe aan de noemer. Een gin-tonic die een half uur staat wordt slapper van smaak, maar de 50 ml gin die erin ging is nog altijd 50 ml gin. Wie op smaak afgaat om in te schatten hoeveel hij op heeft, schat structureel te laag.
Hoeveel alcohol zit er in bekende cocktails?
Hieronder staan een paar bekende glazen met dezelfde methode doorgerekend. Voor de cocktails is de officiële specificatie van de International Bartenders Association aangehouden, met gangbare flespercentages erbij: gin 40 procent, Campari 25 procent in de Europese bottling, rode vermout 15 procent, droge vermout 18 procent, passievruchtenlikeur 17 procent. Verdunning: 20 procent bij roeren, 25 procent bij schudden. Andere merken en een royalere hand schuiven de uitkomst op, dus lees het als een goede schatting.
| Glas | Wat erin gaat | Sterkte in het glas | Standaardglazen |
|---|---|---|---|
| Vaasje pils | 250 ml bier | 5% | 1,0 |
| Speciaalbier | 330 ml tripel of stevige IPA | 8% | 2,1 |
| Glas wijn, thuis | 150 ml | 12,5% | 1,5 |
| Gin-tonic | 50 ml gin plus 150 ml tonic | ongeveer 10% | 1,6 |
| Negroni | 3 maal 30 ml, geroerd | ongeveer 22% | 1,9 |
| Dry martini | 60 ml gin, 10 ml droge vermout | ongeveer 30% | 2,0 |
| Pornstar martini | 50 ml wodka, 20 ml likeur, 50 ml puree | ongeveer 15% | 1,8 |
| Motail, kant-en-klaar | 200 ml pouch | 11% vol. | 1,7 |
Twee dingen springen eruit. Het kleinste glas op de lijst is het sterkste: een dry martini past bijna in een espressokopje en levert twee standaardglazen. En het glas dat het minst naar alcohol smaakt, de gin-tonic, zit dichter bij de negroni dan bij het bier. Koolzuur, bitter en citrus maskeren sterkte beter dan wat ook.
De pornstar martini komt er bovendien te laag uit als je alleen de coupe telt, want klassiek staat er nog een shotje bubbels van 50 ml naast. Tel dat mee en je zit rond de 2,3 standaardglazen. Wat er verder in die cocktail gaat, staat in ons stuk over het pornstar martini recept.
Hoeveel alcohol zit er in een Motail?
Elke Motail is een pouch van 200 ml met 11% vol. Dat is 22 ml pure alcohol, 17,4 gram, ongeveer 1,7 standaardglazen. Meer dan een glas wijn zoals je het thuis inschenkt, minder dan een dry martini, en voor alle vier de smaken hetzelfde getal.
Dat laatste is het praktische voordeel van kant-en-klare cocktails. Achter een bar wordt met een jigger afgemeten; thuis met een scheut. Een royale hand maakt van 50 ml wodka zo 70 ml, en dan zit je veertig procent hoger zonder dat je het proeft, zeker in iets zoets. Uit een pouch komt elke keer dezelfde 200 ml op 11 procent.
IJs erbij: wat verandert er wel en niet?
Een Motail is al op drinksterkte, dus verdunnen hoeft niet meer. Wil je hem toch op ijs, prima: het glas blijft langer koud en het percentage zakt. Het aantal standaardglazen blijft 1,7.
- Bewaar de pouch koel. Koel, droog en uit direct zonlicht, en de laatste uren in de koelkast. Koud inschenken scheelt je alle verdunning die je anders uit ijs moet halen.
- Schud het zakje kort. Een paar tellen is genoeg om de smaken weer te mengen. Het percentage verandert er niet van: dat blijft 11% vol.
- Schenk de hele pouch in één glas. Die 200 ml is bedoeld als één cocktail. Zo weet je waar je aan toe bent: één pouch is ongeveer 1,7 standaardglazen.
- IJs en garnering naar smaak. Blokjes maken het glas frisser en het percentage lager, niet de hoeveelheid alcohol. Een halve passievrucht of een schijf limoen erbij en je bent klaar.
Wat de Nederlandse regels en richtlijnen zeggen
Wij verkopen alcohol, dus we zijn hier geen neutrale partij. Daarom kort en zonder opsmuk wat de instanties zeggen.
Alcohol wordt in Nederland niet verkocht aan mensen onder de 18, en onder de 18 mag je het op openbare plekken ook niet bij je hebben. Dat is NIX18, en dat geldt net zo goed voor onze pouches.
De Gezondheidsraad scherpte zijn alcoholadvies in juni 2026 aan: er is geen veilige ondergrens voor alcoholgebruik, ook één glas per dag brengt risico met zich mee. Daarvoor luidde het advies om geen alcohol te drinken of hooguit één standaardglas per dag. Het Voedingscentrum adviseert eveneens om geen alcohol te drinken.
Achter het stuur geldt maximaal 0,5 promille, of 0,2 als je nog geen vijf jaar je rijbewijs hebt. Promille laat zich niet uit standaardglazen afleiden: lichaamsgewicht, tijd en of je gegeten hebt tellen mee. Rijd je nog, dan is nul de enige uitkomst waar je zeker van bent. Voor de rest: geniet met verstand.
Veelgestelde vragen
- Hoeveel alcohol zit er in een cocktail?
- De meeste klassieke cocktails komen in het glas uit tussen de 10 en 30 procent en leveren 1,5 tot 2 standaardglazen. Een gin-tonic zit rond de 10 procent, een pornstar martini rond de 15, een negroni rond de 22 en een dry martini rond de 30. Het percentage zegt weinig zonder het volume erbij: het kleinste glas op die lijst bevat de meeste alcohol.
- Hoeveel standaardglazen is één cocktail?
- Meestal anderhalf tot twee. Een dry martini volgens de IBA specificatie komt uit op ongeveer 2,0 standaardglazen, een negroni op 1,9 en een pornstar martini op 1,8, plus ongeveer 0,5 voor het shotje bubbels dat er klassiek naast staat. Een kant-en-klare Motail van 200 ml op 11% vol. is ongeveer 1,7.
- Hoeveel gram en hoeveel ml alcohol zit er in een standaardglas?
- Eén standaardglas staat in Nederland voor ongeveer 10 gram pure alcohol. Omdat pure alcohol 0,789 gram per milliliter weegt, komt dat neer op ruim 12,5 ml. Het Voedingscentrum vertaalt die 10 gram naar 250 ml bier van 5 procent, 100 ml wijn van 12 procent of 35 ml sterke drank van 35 procent.
- Wat is het alcoholpercentage van een martini cocktail?
- Rond de 30 procent. Het officiële IBA recept is 60 ml gin en 10 ml droge vermout, samen ongeveer 26 ml pure alcohol. Door het roeren met ijs komt daar zo'n 20 procent smeltwater bij, waardoor er een kleine 84 ml in het glas belandt. Goed voor twee standaardglazen.
- Wordt een cocktail zwakker als het ijs smelt?
- Het percentage wel, de hoeveelheid alcohol niet. Smeltwater voegt alleen vloeistof toe, dus de concentratie daalt terwijl er evenveel alcohol in je glas zit als toen je begon. Daarom is inschatten op smaak onbetrouwbaar: een lange drank met ijs, bubbels en citrus proeft milder dan hij rekent.
- Hoeveel alcohol zit er in een Motail?
- Elke Motail is een pouch van 200 ml met 11% vol. Dat is 22 ml pure alcohol, ongeveer 17,4 gram, dus ongeveer 1,7 standaardglazen. Dat getal is voor alle vier de smaken gelijk en staat op de verpakking, zodat je niet hoeft te gokken hoeveel er is ingeschonken.
- Hoe reken ik zelf uit hoeveel alcohol er in mijn glas zit?
- Neem de milliliters in het glas, vermenigvuldig met het volumeprocent en deel door 1270. De uitkomst is het aantal standaardglazen. Voluit: milliliters maal percentage geeft milliliters pure alcohol, maal 0,789 geeft grammen, gedeeld door 10 geeft standaardglazen. Gebruik het percentage van het mengsel in je glas, niet dat van de fles.
